Tıbbi Bölümlerimiz

Bölümlerimiz hakkında daha fazla bilgi edinin

Endokrinoloji Ve Metabolizma Hastalıkları

Endokrin sistem nedir?
Endokrin sistem iç salgı bezlerinin oluşturduğu bir sistemdir.
İç Salgı bezleri hormon sentez ve salgısı yapan organlardır. Hormonlar vücudumuzdaki değişik
aktiviteleri kontrol eder. Hormonların farklı tipleri, üreme, metabolizma, büyüme ve gelişmeyi kontrol
eder. Hormonlar ayrıca çevremize verdiğimiz tepkiyi de kontrol eder ve vücudumuzun fonksiyonları için
gerekli uygun miktarda enerji ve besini sağlamaya yardımcı olurlar. Endokrin sistemi oluşturan salgı
bezleri; hipotalamus,hipofiz,tiroid, paratiroid, pankreas, yumurtalıklar (kadında overler, erkekte testisler),
böbreküstü bezi ve yağ dokusudur.

Endokrinolog nedir?
Endokrinolog endokrin sistem hastalıklarıyla uğraşan doktordur. Endokrinologlar salgı bezlerini etkileyen
hastalıkların tanısını koyarlar. Genellikle karmaşık olan ve vücudumuzdaki birçok sistemi içeren
hastalıkları nasıl tedavi edeceklerini bilirler. Birinci basamak doktorunuz, endokrin sistem ile ilgili bir
sorununuz olduğunda sizi bir endokrinoloğa sevk eder.

Endokrinologlar ne yaparlar?
Endokrinologlar hormon dengesizliği ve problemlerine tanı koymak ve tedavi vermek için eğitim
almışlardır.Birçok farklı durumla ilgilenirler:
-diyabet
-obezite
-insulin direnci
-polikistik over sendromu
-hipertansiyon
-hiperlipidemi (kolesterol ve trigliserid yükseklikleri )
-hipotiroidi (hashimoto hastalığı)
-hipertiroidi
-multinodüler guatr
-tiroid kanserleri
-metabolik bozukluklar
-menopoz
-osteoporoz (kemik erimesi)
-infertilite(kısırlık)
-hipofiz hastalıkları (cushing hastalığı, akrommegali, prolaktinoma, non fonksiyonel adenomlar)
-surrenal hastalıklar (böbrek üstü bezi hastalıkları, )
-büyüme geriliği (boy kısalığı)
-salgı bezlerinin tümörleri

Endokrinologlar ayrıca, salgı bezlerinin nasıl çalıştığını değerlendirmek için bazı testler isteyebilirler.

Endokrinologlar ne tip bir tıp eğitimi alırlar?
Endokrinologlar altı yıllık tıp fakültesini bitirirler ve sonrasında dört veya beş yıllık iç hastalıkları
(Dahiliye) ihtisas programını tamamlarlar.İç Hastalıkları Uzmanı olduktan sonra yan dal sınavına
girerek başarılı olmaları halinde üç yıl da hormon hastalıklarına nasıl tanı koyacaklarını ve tedavi
edeceklerini öğrenmek için geçirirler. Toplam olarak bir endokrinoloğun eğitimi 13 yıldan fazla zaman
almaktadır.

En sık endokrin hastalıklar ve bozukluklar nelerdir?
Endokrin sistemin hastalıkları ve bozuklukları çeşitli değişik alanlarda gruplandırılabilir. Bazı
endokrinologlar bir veya daha fazla endokrin sistem hastalığı üzerine yoğunlaşırlar, diyabet, tiroid , üreme
ve menstüral bozukluklar gibi. Diğerleri endokrinolojinin tüm alanlarında çalışırlar. Endokrinolojinin ana
alanları aşağıda açıklanmıştır.

Diyabet
Diyabeti olan hastaların kanlarında çok fazla şeker vardır. Son çalışmalar kan şekeri kontrolünün
diyabetin yol açabileceği ciddi problemleri önlemeye yardımcı olabileceğini göstermiştir. Bu problemler
gözler, böbrekler ve sinirlerle ilgilidir ve kan şekeri ayarı iyi olmayan hastalarda körlüğe, böbrek
yetersizliğine ,dialize veya gangrenlere yol açabilirler. Endokrinologlar, diyabeti diyet ve ağızdan alınan
ilaçlar veya insülinle edavi ederler. Kan şekerini kontrol edebilmek için hastalarla birlikte çalışırlar ve
hastaları izlerler böylece de gelişebilecek sağlık problemlerini önleyebilirler.

Tiroid
Tiroid bozukluğu olan hastaların sıklıkla enerji seviyeleriyle ilgili problemleri vardır. Bunun yanında kas
sertliği, duyu bozuklukları , kilo kontrolü ve sıcak veya soğuğa karşı toleransla ilgili problemleri de
olabilir. Endokrinologlar tiroidin fazla veya az çalışmasından kaynaklanan tiroid hormonu fazlalığı
(hipertiroidi) veya düşüklüğü (hipotiroidi) olan hastaları tedavi ederler. Hastaların hormon dengesini
sağlamaya ya tiroid hormonu vererek ya da fazla hormonu bloke ederek yardımcı olurlar. Endokrinologlar
ayrıca tiroid nodüllleri, tiroid kanseri ve büyümüş tiroid dokusunu (guatr) tedavi etmek için de eğitim
alırlar.

Kemik
Kemikleri yumuşatan erişkinde osteomalazi (çocuklukta Raşitizm) ve osteoporoz, kalsiyum dengesini
bozan ve osteoporoz geliştiren paratiroid hastalıkları endokrinologların tanı koyup tedavi ettikleri kemik
hastalıklarıdır. Osteoporoz iskeleti zayıflatan bir hastalıktır. Kemik dokuyu bazı hormonların koruyucu
bazı hormonların bozucu etkisi vardır. Hormon seviyeleri anormal olduğunda, kemikler kalsiyum
kaybedip zayıflayabilir. Kadınlarda menopoz ve erkeklerde testis fonksiyonlarının kaybı ve yaşlanma, sizi
kemik kırıkları için riskli bir duruma getirebilir.

Üreme/kısırlık
Dünyada yaklaşık her on çiftten biri çocuk sahibi olamamaktadır. Endokrin araştırmaları binlerce çiftin
çocuk sahibi olmasına yardımcı olmuştur. Endokrinologlar infertiliteye sebep olabilecek hormon
bozukluklarına tanı koyarlar ve tedavi ederler Hormon verilmesi gerereken hastalarla çalışırlar.
Endokrinologların üreme endokrinolojisinde tedavi ettikleri problemler, menopoz şikayetleri, adet
düzensizlikleri, polikistik over sendromu (PKOS), premenstural sendrom ve impotansı (cinsel güçsüzlük)
içerir.

Obezite ve Fazla Kilo
Endokrinologlar, fazla kilolu ve obez hastaları, metabolik ve hormonal problemler nedeniyle araştırıp
tedavi ederler. Obez kişilerde çok fazla vücut yağı var demektir. Tiroid, adrenal, over ve hipofiz
bozuklukları obeziteye sebep olabilir. Endokrinologlar ayrıca, obeziteyle ilişkili insülin direnci ve genetik
problemleri değerlendirir ve tedavi ederler.

Hipofiz bezi
Hipofiz sıklıkla vücudun ana salgılayıcı bezi olarak isimlendirilir çünkü diğer salgı bezlerinin kontrolü
ondadır. Hipofiz bazı önemli hormonları üretir. Hipofiz hormonlarının fazlalığı ya da azlığı, infertilite,
menstural bozukluklar, büyüme bozuklukları( aşırı büyüme veya kısa boy), kortizol dengesizlikleri
(şişmanlık veya zayıflık), prolaktin fazlalıklarına yol açabilir. Endokrinologlar bu durumları ilaçlarla
kontrol ederler ve cerrahiye ihtiyaç duyan hastaları yönlendirirler.

Büyüme
Çocuklar ve yetişkinler yeterli büyüme hormonu olmamasından etkilenirler. Pediatrik endokrinologlar,
kısa boy ve diğer büyüme bozukluklarına yol açan endokrin bozuklukları olan çocukları tedavi ederler.
Büyüme hormonu eksikliği olan yetişkinler duygusal stres ve halsizlik yaşarlar. Bu kişiler için güvenli ve
etkili büyüme hormonu tedavisi mevcuttur.

Hipertansiyon
Hipertansiyon, yüksek kan basıncı demektir ve kalp hastalığı için bir risk faktörüdür. İnsanların
%10\’undan fazlası, adrenal bezde sentezlenen bir hormon olan, aldosteronun fazlalığı nedeniyle yüksek

kan basıncına sahiptir. Bu vakaların yaklaşık yarısının cerrahi ile çıkarılabilecek dokuları vardır.
Metabolik sendrom veya nadir bir adrenal bozukluk olan feokromositoma da hormon dengesizliğine yol
açarak hipertansiyona neden olabilir. Tüm bu durumlar başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.

Lipid bozuklukları
Lipid bozukluğu olan hastaların normal vücut yağ (kolesterol) seviyelerini sağlamakta sorunları vardır.
En sık rastlanan lipid bozuklukları; kolesterol fazlalığı, trigliserid fazlalığı, yada koruyucu kolesterol
(HDL Kolesterol) düşüklüğüdür. Bu yağ seviyelerinin yüksekliği, kalp (koroner) hastalığı, felç ve perifer
damar hastalıkları (bacaklardaki dolaşım sorunları) ile ilişkilidir. Endokrinologlar, lipid bozuklukları ile
ilişkili olabilecek, hipotiroidizm (tiroid hormon azlığı), ilaç kullanımı (kortizon gibi), genetik veya
metabolik durumları saptamak için eğitim almışlardır. Lipid bozuklukları özel yönetim gerektiren diyabet,
metabolik sendrom, polikistik over sendromu (PKOS) ve obezite gibi durumlarla birlikte bulunabilir.
Özel diyetler, egzersiz ve ilaçlar hiperlipidemi ve diğer lipid bozukluklarını tedavi etmek için uygulanabilir.

Bölüm Doktorlarımız